واکنش تحلیلگران غربی به خروج امارات از اوپک

در پی تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک در اول ماه مه، نمایندگان و تحلیلگران اوپک پلاس گفتند که این گروه بخشی از قدرت خود را بر بازار نفت از دست خواهند داد، اما بقیه اعضای آن احتمالا به همکاری ادامه خواهند داد و به هماهنگی در مورد سیاست عرضه نفت پایبند می‌مانند.

به گزارش ایسنا، امارات متحده عربی که چهارمین تولیدکننده بزرگ در سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک است، روز سه‌شنبه اعلام کرد پس از نزدیک به ۶۰ سال عضویت، از این گروه خارج خواهد شد. این امر ابوظبی را از اهداف تولید نفت اعمال شده توسط اوپک و متحدانش برای متعادل کردن عرضه و تقاضا آزاد خواهد کرد.

پنج منبع آگاه در اوپک پلاس که به دلیل عدم اجازه صحبت با مطبوعات، نخواستند نامشان فاش شود، گفتند: خروج امارات متحده عربی یک شوک بود. چهار نفر از این پنج منبع گفتند که این خروج، تلاش‌های اوپک‌پلاس برای متعادل کردن بازار از طریق محدودیت عرضه را پیچیده می‌کند، زیرا این گروه کنترل کمتری بر تولید جهانی خواهد داشت.

امارات متحده عربی به بزرگترین تولیدکننده نفتی تبدیل خواهد شد که از اوپک خارج می‌شود و این ضربه سنگینی به این سازمان و رهبر بالفعل آن، عربستان سعودی، خواهد بود. ابوظبی پیش از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران که این کشور و دیگر تولیدکنندگان خلیج فارس را به محدود کردن صادرات و تعطیلی بخشی از تولید مجبور کرد، حدود ۳.۴ میلیون بشکه در روز معادل حدود ۳ درصد از عرضه نفت خام جهان را تولید می‌کرد.

امارات متحده عربی پس از خروج از اوپک، به جمع تولیدکنندگان مستقل نفت مانند آمریکا و برزیل که به دلخواه خود نفت تولید می‌کنند، خواهد پیوست. در حال حاضر، به دلیل محدود شدن کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، امارات متحده عربی کار زیادی برای افزایش تولید یا صادرات نمی‌تواند انجام دهد. اگر و زمانی که کشتیرانی به سطح قبل از جنگ بازگردد، امارات متحده عربی می‌تواند تولید خود را به ظرفیت پنج میلیون بشکه در روز نفت خام و مایعات افزایش دهد.

بین امارات متحده عربی و عربستان سعودی بر سر سهمیه تولید امارات که ۳.۵ میلیون بشکه در روز است، تنش وجود داشته است. امارات متحده عربی درخواست سهمیه بیشتری کرده است تا منعکس کننده این واقعیت باشد که به عنوان بخشی از یک برنامه سرمایه‌گذاری ۱۵۰ میلیارد دلاری، ظرفیت خود را افزایش داده است. هلیما کرافت از شرکت «آر بی سی کپیتال مارکتس» گفت: «سال‌هاست که ابوظبی به دنبال کسب درآمد از سرمایه‌گذاری خود در افزایش ظرفیت است.» او گفت: با این حال، جنگ آمریکا و «اسرائیل» علیه ایران و آسیب دیدن تاسیسات تولیدی امارات متحده عربی در درگیری‌ها، این برنامه‌ها را کند خواهد کرد.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، جنگ تحمیلی علیه ایران به بزرگترین اختلال در تامین انرژی جهانی از نظر تولید روزانه نفت منجر شده است.

این درگیری همچنین اختلاف نظر بین کشورهای خلیج فارس، از جمله بین امارات و عربستان سعودی را آشکار کرده است. شایعاتی مبنی بر خروج امارات از اوپک پلاس سال‌هاست که در بحبوحه وخامت روابط با ریاض بر سر درگیری‌ها در سودان، سومالی و یمن، منتشر می‌شود. امارات همچنین به طور فزاینده‌ای به آمریکا و رژیم صهیونیستی نزدیک شده است.

عراق در اوپک باقی می‌ماند

امارات متحده عربی چهارمین تولیدکننده‌ای است که در سال‌های اخیر از اوپک پلاس خارج شده و بزرگترین تولیدکننده‌ای است که از عضویت این گروه خارج می‌شود. آنگولا در سال ۲۰۲۴ با استناد به اختلاف نظر در مورد سطح تولید نفت خود، از این گروه خارج شد. اکوادور در سال ۲۰۲۰ و قطر در سال ۲۰۱۹ از اوپک خارج شدند.

دو مقام نفتی عراقی روز سه‌شنبه گفتند: عراق، سومین تولیدکننده بزرگ اوپک‌پلاس پس از عربستان سعودی و روسیه، هیچ برنامه‌ای برای خروج از اوپک‌پلاس ندارد زیرا خواهان قیمت‌های پایدار و قابل قبول نفت است.

گری راس، ناظر باسابقه اوپک و مدیرعامل شرکت بلک گلد اینوسترز، گفت اوپک‌پلاس فرو نخواهد پاشید زیرا عربستان سعودی همچنان می‌خواهد با کمک این گروه بازار را مدیریت کند. عربستان سعودی می‌تواند ۱۲.۵ میلیون بشکه در روز تولید کند، اما در سال‌های اخیر تولید خود را زیر ۱۰ میلیون بشکه نگه داشته است.

عضویت در اوپک‌پلاس به کشورها وزن دیپلماتیک و بین‌المللی بیشتری می‌دهد؛ یکی از دلایلی که تحلیلگران برای تصمیم ایران برای ماندن در اوپک حتی در اوج جنگ با کشورهای خلیج فارس ذکر کرده‌اند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اوپک را به «کلاهبرداری از بقیه جهان» با افزایش قیمت نفت متهم کرده است. ترامپ گفته که آمریکا ممکن است به دلیل سیاست‌های نفتی اوپک، حمایت نظامی از خلیج فارس را مورد بازنگری قرار دهد. با این حال، این ترامپ بود که در طول همه‌گیری کووید ۱۹، در حالی که قیمت نفت کاهش یافت و تولیدکنندگان آمریکایی متضرر شدند، به متقاعد کردن اوپک پلاس برای کاهش تولید در سال ۲۰۲۰ کمک کرد.

خورخه لئون، یک مقام سابق اوپک که اکنون در شرکت تحقیقاتی «ریستاد انرژی» کار می‌کند، گفت: خروج امارات متحده عربی نشان‌دهنده یک تغییر قابل توجه برای اوپک است و مدعی شد پیامد بلندمدت آن، یک اوپک از نظر ساختاری ضعیف‌تر است.

کرافت گفت: اعضای اوپک‌پلاس بیشتر بر بازسازی تاسیسات آسیب‌دیده از جنگ متمرکز خواهند بود تا شروع کاهش تولید در آینده نزدیک. او افزود: از این رو، تجزیه گسترده‌تر اوپک پلاس در حال حاضر در دستور کار نیست.

کاهش قدرت نفوذ اوپک بر بازار

نفوذ اوپک برای بازار نسبت به دهه‌های گذشته رو به کاهش بوده است. اوپک که در سال ۱۹۶۰ تشکیل شد، زمانی بیش از ۵۰ درصد از تولید جهانی را کنترل می‌کرد. با افزایش تولید رقبا، سهم این گروه در سال گذشته، به حدود ۳۰ درصد از کل تولید نفت و مایعات نفتی جهان که ۱۰۵ میلیون بشکه در روز بود، کاهش یافته است. آمریکا که قبلا به واردات از اعضای اوپک متکی بود، در ۱۵ سال گذشته به بزرگترین رقیب آن تبدیل شده است.

بر اساس گزارش رویترز، آمریکا به پشتوانه رونق صنعت نفت شیل خود، تولید خود را تا ۲۰ درصد از کل تولید جهان افزایش داده است. افزایش تولید آمریکا باعث شد اوپک در سال ۲۰۱۶ با چندین تولیدکننده غیر اوپک شامل روسیه که قبلا یکی از رقبای اصلی عربستان سعودی در صنعت نفت بود، برای تشکیل اوپک‌پلاس متحد شود.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، این اتحاد به این گروه کنترل حدود ۵۰ درصد از کل تولید نفت جهان را در سال ۲۰۲۵ داد. از دست دادن امارات متحده عربی به این معنی است که سهم این گروه، به حدود ۴۵ درصد کاهش خواهد یافت.