واشنگتن و تلآویو در آستانه گسست تاریخی؟
رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر لحنی بیسابقه در انتقاد از متحد دیرینه خود به کار گرفته است. ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو فریاد زده: «تو دیوانهای. اگر من نبودم، الان در زندان بودی» . او همچنین در جمع خبرنگاران گفت: «هر بار که کسی از حزبالله وارد میشود، لازم نیست یک ساختمان را خراب کنید.»
صبح نو نوشت: تنش میان دولت ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به سطحی بیسابقه رسیده است. در مرکز این بحران، توافق اخیر ایران و آمریکا برای آتشبس در تمام جبههها از جمله لبنان قرار دارد؛ توافقی که اسرائیل با نقض آن، عملاً واشنگتن را در موقعیتی دشوار قرار داده است .
رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر لحنی بیسابقه در انتقاد از متحد دیرینه خود به کار گرفته است. ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو فریاد زده: «تو دیوانهای. اگر من نبودم، الان در زندان بودی» . او همچنین در جمع خبرنگاران گفت: «هر بار که کسی از حزبالله وارد میشود، لازم نیست یک ساختمان را خراب کنید.»
معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، نیز در اظهاراتی تند خطاب به مقامات اسرائیلی گفت: «اگر من در کابینه اسرائیل بودم، به تنها متحد قدرتمندی که در کل جهان دارید، حمله نمیکردم.» این اظهارات نشاندهنده تغییر پارادایم در روابط دو کشور است؛ جایی که آمریکا برای نخستین بار بهصراحت از اعمال نفوذ خود بر اسرائیل سخن میگوید .
تغییر لحن ترامپ نسبت به رژیم صهیونیستی مورد توجه دیگر سیاستمداران غربی نیز قرار گرفته تاجائیکه امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه گفت: «ترامپ در روزهای اخیر نگرش خود را نسبت به نتانیاهو تغییر داده است و فقط در این شرایط است که میتوان صلح ساخت.» او از سیاستهای بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در غزه، کرانه باختری و جنوب لبنان انتقاد کرد و گفت آسیبزدن به غیرنظامیان غزه توجیهپذیر نیست و ادامه شهرکسازیها در کرانه باختری نیز کاملاً غیرقابل قبول است.
از سوی دیگر، بریتانیا و فرانسه همزمان با تشدید درگیریها بین اسرائیل و گروه حزبالله در جنوب لبنان خواستار تمکین تلآویو به مفاد تفاهمنامه بین ایران و آمریکا شدند.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه روز جمعه از اسرائیل خواست تا به تفاهمنامهای که میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه امضا شده است «احترام بگذارد». این درخواست در حالی مطرح شد که اسرائیل در طول پنجشنبه شب به اهدافی در جنوب لبنان حمله کرد. وزیر خارجه فرانسه گفت: «این توافق توقف درگیریها را پیشبینی کرده است. دولت اسرائیل باید به آن احترام بگذارد و بهویژه ایالات متحده باید تمام فشارهای لازم را بر دولت اسرائیل وارد کند تا از اجرای این توافق اطمینان حاصل شود.»
از سوی دیگرجنی چپمن، وزیر توسعه بینالمللی بریتانیا، خواستار خروج اسرائیل از جنوب لبنان شد تا به گفته او خانوادههایی که در جریان سه ماه جنگ آواره شدهاند، بتوانند به خانههای خود بازگردند. این وزیر کابینه کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا گفت: «اسرائیل باید بدون تردید از جنوب لبنان خارج شود. ما میدانیم که آوارگی، در هر نقطهای از جهان، باعث اختلالات گسترده در زندگی مردم میشود.» چپمن افزود: «به همین دلیل ما میخواهیم شرایط به گونهای فراهم شود که مردم بتوانند به خانههای خود بازگردند، در امنیت باشند، احساس آرامش کنند و اطمینان داشته باشند که میتوانند در بلندمدت در در خانههایشان زندگی کنند.»
اخیرا و در تناقض آشکار با درخواست ترامپ برای آتشبس، ارتش اسرائیل حملات خود به لبنان را تشدید کرده است. ارتش اسرائیل اعلام کرد که به ۸۰ هدف حزبالله حمله کرده است . این حملات در واکنش به کشته شدن ۴ سرباز اسرائیلی در کمین حزبالله صورت گرفت .
وزیر امنیت داخلی اسرائیل، ایتامار بنگویر، خواستار آن شد که «تمام لبنان باید بسوزد» و وزیر دارایی خواستار «باز کردن دروازههای جهنم» شد. این مواضع تند نشاندهنده فشار داخلی شدید بر نتانیاهو برای ادامه جنگ است.
ایران بهصراحت اعلام کرده که هرگونه نقض تعهدات در لبنان «به حساب آمریکا» گذاشته خواهد شد . عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با اشاره به حملات اسرائیل، آن را نشانهای از «تمایل به جنگ دائمی» دانست . در واکنش به ادامه حملات، مذاکرات فنی ایران و آمریکا در سوئیس به تعویق افتاد .
تحلیلگران معتقدند لبنان «آسیبپذیرترین نقطه» توافق ایران و آمریکا محسوب میشود. تریتا پارسی میگوید: «ایرانیها درباره تعهد خود به آتشبس و خروج اسرائیل از لبنان شوخی نمیکنند.»
اما آیا توافق تاریخی ترامپ با تهران که برای آن تبلیغ رسانهای کرده است، نقطه تلاقی واشنگتن و تلآویو خواهد بود؟ کارشناسان معتقدند که ترامپ برای حفظ دستاورد توافق با ایران به عنوان میراث سیاسی خود، ممکن است حاضر به اعمال فشار واقعی بر نتانیاهو شود، از جمله محدود کردن حمایت نظامی . وضعیت کنونی نشاندهنده یکی از عمیقترین شکافها در تاریخ روابط آمریکا و اسرائیل است. ترامپ که به دنبال تثبیت میراث خود با توافق با ایران است، با نتانیاهویی مواجه شده که زیر فشار داخلی و با تکیه بر حمایت گروههای تندرو، در مسیری کاملاً متضاد حرکت میکند. در حالی که آتشبس لبنان از نظر فنی اعلام شده، ادامه حملات اسرائیل و اعلامیههای مقامات آن، این آتشبس را به شدت شکننده کرده است.
آنچه مسلم و واضح است، اگر اسرائیل به سیاست فعلی خود ادامه دهد و آمریکا نتواند آن را مهار کند، ایران ممکن است از توافق خارج شود. به گفته رایان کاستلو از شورای ملی ایرانیان آمریکا: «اگر شاهد فروپاشی مذاکرات گستردهتر باشیم، تعجب نمیکنم که اسرائیل و ایران دوباره به جنگ بازگردند» .
سرنوشت توافق ایران و آمریکا و ثبات منطقه، اکنون به این بستگی دارد که آیا ترامپ اراده و توانایی مهار نتانیاهو را خواهد داشت یا اینکه اسرائیل با موفقیت نقش «ساختارشکن» (Spoiler) را ایفا کرده و توافق را به شکست میکشاند .
دیدگاه تان را بنویسید